Het bevel tot betalen

21 juni 2023

Het bevel tot betalen is relatief nieuw en vormt een alternatief voor een dagvaarding. Wat het is en hoe je hiertegen beroep instelt, lees je hier.

1. Wat is een bevel tot betalen?

Met een bevel tot betalen beoogde de wetgever een alternatief voor een dagvaarding voor de politierechtbank. 'Lichtere' overtredingen zouden via dit stelsel buiten de politierechtbanken afgehandeld worden, zodat zij meer capaciteit hebben om ernstigere dossiers te kunnen beoordelen. Dergelijke lichtere overtredingen zouden bovendien sneller kunnen worden behandeld door de betrokken parketten.

Het bevel tot betalen is, ondanks diverse pogingen in het verleden, relatief nieuw. Het huidige stelsel werd in 2017 ingevoerd onder artikel 65/1 Wegverkeerswet en werd recent nogmaals aangepast. Het principe is gelijkaardig aan dit van de gemeentelijke administratieve sancties: het is de overtreder zelf die naar de politierechtbank moet stappen indien hij de overtreding betwist. Doet hij dit niet tijdig, dan is het bevel tot betalen definitief.

Gelet op de technische problemen bij justitie zijn de eerste bevelen tot betalen pas met een aantal jaren vertraging uitgevaardigd. De praktische uitwerking van de procedure vind je terug in de omzendbrief nr. 4/2013.

 

2. Voor welke overtredingen?

Het bevel tot betalen geldt niet voor elke verkeersovertreding. In de eerste plaats moet er voor deze overtreding de mogelijkheid bestaan om een minnelijke schikking voor te stellen. Zo niet kan het openbaar ministerie geen bevel tot betalen uitvaardigen.

Daarnaast moet het openbaar ministerie effectief voorafgaandelijk een minnelijke schikking hebben voorgesteld. Werd er geen minnelijke schikking voorgesteld, zal de overtreder geen bevel tot betalen ontvangen.

Werd de minnelijke schikking niet betaald, kan het openbaar ministerie beslissen om een bevel tot betalen te verzenden. Het verzenden van een bevel tot betalen betreft louter een mogelijkheid voor het openbaar ministerie. Het vormt met andere woorden geen recht voor de overtreder. Het openbaar ministerie kan steeds beslissen om toch over te gaan tot dagvaarding voor de politierechtbank.

Daarnaast worden rechtspersonen en minderjarigen uitgesloten van het toepassingsgebied.

 

3. Bedrag van het bevel tot betalen

Het bedrag van het bevel tot betalen is het bedrag van de minnelijke schikking, verhoogd met 35%. Voor een overtreding van de tweede graad (bestraft met een minnelijke schikking van 160 EUR) bedraagt het bevel tot betalen aldus 216 EUR.

Ingeval de wettelijke geldboete voor een specifieke overtreding minstens 26 EUR (x 8 = 208 EUR) bedraagt, zal het bevel tot betalen verhoogd worden met 200 EUR als bijdrage voor het slachtofferfonds. Dit is het geval voor o.m. overtredingen van de derde graad.

Sinds 2021 moet er bijkomend rekening worden gehouden met een administratieve toeslag die jaarlijks geïndexeerd wordt. Deze toeslag bedraagt 28,71 EUR (anno 2023).

Het niet-verlenen van voorrang aan een prioritair voertuig (overtreding van de derde graad) zal bijgevolg leiden tot een bevel tot betalen van in totaal 545,96 EUR.

 

4. Hoe te betalen?

Je kan het openstaand bedrag betalen via de website justonweb, via overschrijving of via de QR-code (download voorbeeld). Je hebt hiervoor dertig dagen de tijd. Door de betaling vervalt de strafvordering.

Betaal je niet, onvolledig of te laat, kan het bedrag gerechtelijk ingevorderd worden zonder verdere tussenkomst van een rechtbank. De invordering gebeurt, net als bij een strafrechtelijke veroordeling, door de Federale Overheidsdienst Financiën. Het openstaande bedrag kan trouwens ingehouden worden via je belastingen.

Wanneer de invordering niet mogelijk is, riskeer je bovendien een schorsing van het recht tot sturen. De duur ervan is afhankelijk van de betrokken overtreding (zie hierover ook het artikel Een rijverbod, what's in a name?). Een andere mogelijkheid betreft de inbeslagname van het voertuig wanneer tijdens een controle op de openbare weg vastgesteld wordt dat er nog een openstaand bedrag is.

 

5. Beroep tegen een bevel tot betalen

Tegen een bevel tot betalen kan je binnen de dertig dagen beroep instellen. De termijn begint te lopen vanaf de dag volgend op de dag van ontvangst van het bevel tot betalen. De wet bepaalt dat de overtreder geacht wordt dit bevel te hebben ontvangen de tiende werkdag na de datum van het bevel tot betalen. Een tijdig beroep schorst de invordering.

Kun je bewijzen dat je het bevel tot betalen niet of veel later hebt ontvangen (bv. foutief adres), geldt in dat geval een beroepstermijn van 15 dagen. Deze termijn loopt vanaf de dag volgend op de dag waarop je kennis hebt gekregen van dit bevel of op de eerste daad van invordering van de geldsom.

Het beroep moet worden ingesteld via een verzoekschrift bij de politierechtbank, bevoegd volgens de plaats van de overtreding. Hoewel je een verzoekschrift zelf kunt indienen, is het toch aangewezen dat je dit eerst bespreekt met een advocaat, gelet op de geldende vormvoorschriften. Zo moet een verzoekschrift op straffe van nietigheid het nummer van het proces-verbaal of het systeemnummer, alsook de redenen van het beroep vermelden.

Tot voor kort was het onduidelijk of de betrokken politierechtbank ook mocht oordelen over de grond van de zaak. Artikel 65/1 Wegverkeerswet bepaalde enkel dat het bevel tot betalen als niet bestaande werd beschouwd als het beroep ontvankelijk werd verklaard. De wettekst werd om die reden aangepast eind 2021. Voortaan is de politierechtbank bevoegd om ten gronde uitspraak te doen en aldus strafrechtelijke sancties op te leggen.

Heb je onbezonnen hoger beroep ingesteld, heb je evenwel het recht om afstand van beroep te doen. Het Grondwettelijk Hof oordeelde recent dat het gelijkheidsbeginsel wordt geschonden in de interpretatie dat een verzoeker geen afstand kan doen van zijn beroep tegen het bevel tot betalen (arrest van 3 februari 2022).

 

Verwante artikelen


More
Een rijverbod, what’s in a name?



More
Rijden onder invloed



Monpuno
Monpuno